नमस्कार मित्रांनो,

मित्रांनो, श्री स्वामी समर्थ, संकष्टी चतुर्थी प्रत्येक महिन्याच्या कृष्ण पक्ष आणि शुक्ल पक्षातील चतुर्थी तिथीला साजरी केली जाते. पौर्णिमेनंतरच्या चतुर्थीला संकष्टी चतुर्थी आणि अमावस्येनंतरच्या चतुर्थीला विनायक चतुर्थी म्हणतात. संकष्टी चतुर्थीला गणेशाची आराधना केल्याने विशेष आशीर्वाद मिळतात आणि आरोग्याशी संबंधित समस्याही कायमच्या दूर होतात.

संकष्टी चतुर्थी हा हिंदू धर्माचा प्रसिद्ध सण आहे. हिंदू मान्यतेनुसार कोणत्याही शुभ कार्यापूर्वी गणेशाची पूजा केली जाते. भाद्रपद महिन्यात कृष्ण पक्षातील चतुर्थी तिथी ०२ सप्टेंबर ०८:४९ ते ३ सप्टेंबर ६:२४ पर्यंत असेल.

अशा परिस्थितीत संकष्टी चतुर्थी आणि बहुला चतुर्थी व्रत 03 सप्टेंबर 2023 रोजी रविवारी साजरे केले जाणार आहेत. उपासनेसाठी अत्यंत शुभ मुहूर्त मानल्या गेलेल्या या विशेष दिवशी सर्वार्थ सिद्धी योग आणि वृद्धी योग तयार होत आहेत.भाद्रपद महिन्यातील कृष्ण पक्षातील चतुर्थी तिथीला सकाळी लवकर उठून स्नान करावे.

ध्यान करा आणि स्वच्छ कपडे घाला. यानंतर दीप प्रज्वलित करून शपथ घ्या. संध्याकाळी श्रीगणेश, श्रीकृष्ण आणि माता गाईची पूजा करा. तसेच चंद्रोदयाच्या वेळी एका भांड्यात दूध भरून चंद्राला अर्घ्य अर्पण करावे. शेवटी गणेशाची व मातेची आरती करून पूजेची सांगता करा.

यासोबतच या दिवशी बहुला चतुर्थी व्रत कथेचे पठण करावे. संकष्टी चतुर्थी श्रावण महिन्यात येते. श्री गणेशाला बुद्धी आणि बुद्धीची देवता मानले जाते. अशा प्रकारे भगवान गणेश आपल्या भक्तांच्या सर्व अडचणी आणि अडथळे दूर करतात. संकष्टी चतुर्थी ही संकटे दूर करणारी चतुर्थी आहे.

प्रत्येक महिन्याच्या कृष्ण पक्षातील चतुर्थी तिथीला संकष्टी गणेश चतुर्थी व्रत केले जाते. श्रावण महिन्यातील कृष्ण पक्षातील चतुर्थी, श्रावण संकष्टीच्या व्रताला गणेश चतुर्थी व्रत म्हणतात. भविष्य पुराणात असे म्हटले आहे की जेव्हा मन संकटांनी घेरलेले असते तेव्हा गणेश चतुर्थीचे व्रत करावे.

यामुळे दुःख दूर होते आणि धर्म, संपत्ती, मोक्ष, ज्ञान, संपत्ती आणि आरोग्य मिळते. ऋषी विचारतात, हे स्कंदकुमार! दारिद्र्य, दु:ख, कुष्ठरोग इत्यादींनी अपंग झालेला, शत्रूंनी त्रासलेला,

राज्यातून हाकलून दिलेले, सदैव दुःखी, निराधार, सर्व दुःखांनी ग्रासलेले, अशिक्षित, निपुत्रिक, निर्वासित अशा राजांचे काय? त्याच्या घरात आजारी आणि ज्यांना त्याचे कल्याण करायचे आहे? काही उपाय माहित असल्यास कृपया मला कळवा.

स्वामी कार्तिकेयजी म्हणाले – हे ऋषिमुनींनो ! तुमच्या विचारलेल्या प्रश्नाच्या समाधानाचे एक शुभ फल मी तुम्हाला सांगतो, ते ऐका. या व्रताचे पालन केल्याने पृथ्वीवरील सर्व जीव सर्व दुःखांपासून मुक्त होतात.

हा व्रतराज अत्यंत पुण्यवान असून मनुष्याला सर्व कार्यात यश देतो. विशेषतः महिलांनी हे व्रत पाळल्यास त्यांना संतती आणि सौभाग्य प्राप्त होते.

हे व्रत धर्मराज युधिष्ठिर यांनी केले होते. याआधी धर्मराज जेव्हा धर्मत्याग करून आपल्या भावांसह वनात गेले होते, तेव्हा भगवान श्रीकृष्णांनी वनवासात त्याला हे सांगितले होते. युधिष्ठिराने भगवान श्रीकृष्णाला आपल्या दुःखातून मुक्ती मिळवण्यासाठी विचारलेल्या प्रश्नाची कथा ऐका.

युधिष्ठिर विचारतो, हे पुरुषोत्तम ! कोणता उपाय आहे ज्याद्वारे आपण सध्याच्या संकटातून मुक्त होऊ शकतो? अहो गदा! तू सर्वज्ञ आहेस. कृपया काही उपाय सुचवा जेणेकरून भविष्यात आम्हाला कोणत्याही प्रकारचा त्रास होऊ नये.

भगवान श्रीकृष्ण म्हणाले, हे राजन! हे एक अत्यंत गुप्त व्रत आहे जे सर्व मनोकामना पूर्ण करते. हे युधिष्ठिर ! मी आजपर्यंत या उपोषणाबद्दल कोणालाच सांगितले नाही.

अरे राजा! प्राचीन काळी, सत्ययुगात, पर्वतराज हिमाचलची सुंदर कन्या पार्वती हिने भगवान शंकरांना तिचा पती म्हणून मिळवण्यासाठी खोल जंगलात घोर तपश्चर्या केली होती, असे सांगितले जाते. परंतु जेव्हा भगवान शिव प्रसन्न झाले नाहीत तेव्हा शैलतनय पार्वतीजींनी अनादी काळापासून अस्तित्वात असलेल्या गणेशाचे स्मरण केले.

त्याचवेळी गणेशाचे दर्शन होत असल्याचे पाहून पार्वतीजींनी विचारले की, मी कठोर, दुर्मिळ आणि केस वाढवणारी तपश्चर्या केली होती, पण मला माझे प्रिय भगवान शिव मिळू शकले नाहीत.

नारदजींनी सांगितलेल्या दुःखांचा नाश करणाऱ्या त्या प्राचीन व्रताचे सार सांगा आणि तुमचे व्रत कोणते? पार्वतीजींचे म्हणणे ऐकून तत्कालीन सिद्धिदाता गणेशजींनी त्या वेदनाशामक व शुभ व्रताचे प्रेमाने वर्णन करण्यास सुरुवात केली.

गणेशजी म्हणाले – हे अचलसुते ! सर्वात पुण्यपूर्ण आणि सर्व वेदनादायक व्रत करा. असे केल्याने तुमच्या सर्व मनोकामना पूर्ण होतील आणि जो व्रत करतो त्याला यश देखील प्राप्त होते. श्रावण कृष्ण चतुर्थीच्या रात्री चंद्र उगवल्यावर पूजा करावी.

त्या दिवशी संकल्प करा की मी चंद्र उगवेल तोपर्यंत उपवास करीन. सर्वप्रथम गणपतीची पूजा केल्यानंतरच अन्न खावे. हा संकल्प तुमच्या मनात असावा. यानंतर पांढऱ्या तिळाच्या पाण्याने स्नान करावे. माझी पूजा कर

शक्य असल्यास दर महिन्याला सोन्याच्या मूर्तीची पूजा करावी. (टंचाई असेल तर फक्त चांदी, अष्ट धातू किंवा मातीच्या मूर्तींचीच पूजा करावी.) आपल्या शक्तीनुसार सोन्याच्या, चांदीच्या, तांब्याच्या किंवा मातीच्या कलशात पाणी भरून त्यावर गणेशाची मूर्ती बसवावी.

मूर्तीला कापडाने झाकून अष्टकोनी कमळाचा आकार बनवा आणि त्याच मूर्तीची स्थापना करा. यानंतर षोडशोपचार पद्धतीनुसार भक्तिभावाने पूजा करावी. या प्रकारे मूर्तीचे ध्यान करा – हे लंबोदर ! चतुर्भुज! तीन डोळे! लाल! तो निळा आहे! सजावटीची दुकाने! प्रसन्न चेहऱ्याचा गणेश! मला तुझी काळजी वाटते.

हे गजानन ! मी तुम्हाला आवाहन करतो. हे विघ्नराज ! मी तुला नमस्कार करतो, हे सोपे आहे. हे लंबोदर! हा मजकूर तुमच्यासाठी आहे. हे शंकरसुवन! हे तुमच्यासाठी वरदान आहे. हे चुलत भाऊ! हे तुमचे आंघोळीचे पाणी आहे. हे व्रततुंड! हे तुमच्यासाठी अद्भुत पाणी आहे.

हे शूर्पकर्ण ! हे कपडे तुमच्यासाठी आहेत. हे सुंदर आहे! तुमच्यासाठी हा त्याग आहे. हे गणेश्वर ! तुमच्यासाठी रोली चंदन आहे. हे संहारक! तुमच्यासाठी ही फुले आहेत. अरे दुःखी! तुमच्यासाठी हा सूर्यप्रकाश आहे. हे वामन! तुमच्यासाठी हा दिवा आहे. अरे देवा! तुमच्यासाठी हा लाडू प्रसाद आहे. हे देवा! तुमच्यासाठी ही फळे आहेत.

या अडथळ्यांवर मात करा! हा माझा तुला नमस्कार आहे. नमस्कार केल्यानंतर क्षमेची प्रार्थना करा. अशाप्रकारे षोडशोपचार पद्धतीने पूजा केल्यानंतर विविध प्रकारचा नैवेद्य देवाला अर्पण करावा. हे देवी ! शुद्ध देशी तुपात पंधरा लाडू करा. सर्व प्रथम देवाला एक लाडू अर्पण करा आणि त्यातील पाच ब्राह्मणांना द्या. आपल्या प्रियजनांना यथाशक्ती दक्षिणा देऊन, चंद्र उगवल्यावर अर्घ्य अर्पण करा.

यानंतर स्वतः पाच लाडू खा. देवी! सर्व तारखांमध्ये तू सर्वश्रेष्ठ आहेस, गणपतीला सर्वात प्रिय आहेस. हे चतुर्थी, मी दिलेले अर्धे स्वीकार, मी तुला नमस्कार करतो. या प्रकारे चंद्राला अर्घ्य अर्पण करा – हे क्षीरसागरापासून जन्मलेल्या लक्ष्मीच्या भावा ! हा मारेकरी! रोहिणीसोबत शशी! माझी ऑफर स्वीकारा.

गणेशजींना याप्रमाणे नमस्कार करा – हे लंबोदर! तू सर्व इच्छा पूर्ण करणारा आहेस, आम्ही तुला नमस्कार करतो. तो सर्व अडथळ्यांचा नाश करणारा आहे! तू माझी इच्छा पूर्ण कर. मग ब्राह्मणाला प्रार्थना – हे दिव्‍जराज ! तुला नमस्कार असो, तू भगवंताचे रूप आहेस.

श्रीगणेशाला प्रसन्न करण्यासाठी आम्ही तुम्हाला लाडू देत आहोत. आम्हा दोघांच्या रक्षणासाठी हे पाच लाडू दक्षिणासहित स्वीकारा. तुला नमस्कार असो. यानंतर ब्राह्मणांना अन्नदान करून श्रीगणेशाची पूजा करावी. हे सर्व करण्याची ताकद तुमच्यात नसेल तर पूजेच्या वेळी दिलेले दही आणि जेवण भावंडांसोबत खा.

प्रार्थनेनंतर मूर्तीचे विसर्जन करा आणि आपल्या गुरूला अन्न, वस्त्र आणि दक्षिणा द्या. अशा प्रकारे विसर्जन करा – हे देवश्रेष्ठा ! श्री गणेश ! तुम्ही आपापल्या ठिकाणी जाऊन या व्रताचे फळ अदा करून पूजा करा.

अशाप्रकारे गणेश चतुर्थीचे व्रत आयुष्यभर पाळावे. तुम्ही आयुष्यभर करू शकत नसाल तर वयाच्या २१व्या वर्षापर्यंत करा. एवढे करूनही शक्य नसेल तर वर्षातील बारा महिने उपवास करावा. हे देखील करणे शक्य नसेल तर श्रावण चतुर्थीला वर्षातील एक महिना उपवास करावा.

दररोज अशी माहिती पोस्ट मिळविण्यासाठी आमच्या रॉयल खरबर फेसबुक पेजला लाईक करा.