नमस्कार मित्रांनो,

मित्रांनो, श्री स्वामी समर्थ, श्री कृष्ण जन्माष्टमी ही भगवान श्रीकृष्णाची जयंती आहे. योगेश्वर कृष्णाच्या भगवद्गीतेची शिकवण अनादी काळापासून लोकांसमोर जीवनाचे तत्त्वज्ञान मांडत आली आहे. केवळ भारतातच नाही तर परदेशात राहणारे भारतीयही जन्माष्टमी पूर्ण श्रद्धा आणि उत्साहाने साजरी करतात.

अत्याचारी कंसाचा नाश करण्यासाठी भाद्रपद महिन्यातील कृष्ण पक्षातील अष्टमीच्या मध्यरात्री कृष्णाने मथुरेत अवतार घेतला. या दिवशी भगवान स्वतः पृथ्वीवर अवतरले म्हणून हा दिवस कृष्ण जन्माष्टमी म्हणून साजरा केला जातो.

जन्माष्टमीच्या दिवशी स्त्री आणि पुरुष दोघेही रात्री बारा वाजेपर्यंत उपवास करतात. या दिवशी मंदिरांमध्ये झलक सजवली जाते आणि श्रीकृष्णाला झुलवले जाते आणि रासलीला आयोजित केली जाते. उपवासाच्या आदल्या रात्री हलके जेवण करा आणि ब्रह्मचर्य पाळा.

उपवासाच्या दिवशी सकाळी लवकर आंघोळ करावी आणि नित्यक्रमातून निवृत्त झाल्यावर निवृत्ती घ्यावी. सूर्य, सोम, यम, काल, संधि, भूत, पवन, दिक्पति, भूमी, आकाश, खेचरा, अमर आणि ब्रह्मादी यांना नमस्कार केल्यानंतर पूर्व किंवा उत्तरेकडे तोंड करून बसावे.

यानंतर पाणी, फळ, कुश आणि वाळू घ्या. माझ्या सर्व मनोकामना पूर्ण होण्यासाठी, माझ्या सर्व पापांची क्षमा होण्यासाठी मी श्रीकृष्ण जन्माष्टमीचे व्रत करीन.

श्रीकृष्णाचा जन्म मध्यरात्री १२ वाजता झाला. अशा स्थितीत रात्री 12 वाजण्यापूर्वी पूजास्थळी बसून तयारी पूर्ण करा. भगवान श्रीकृष्णाला दूध आणि गंगाजलाने स्नान घालून नवीन वस्त्रे परिधान करा.

यानंतर त्यांना मोराची पिसे, बासरी, मुकुट, चंदन, वैजयंती माळ, तुळशीची डाळ इत्यादींनी सजवा. याबरोबरच गोपाळांना फळे, फुले, लोणी, लोणी, साखर मिठाई, मिठाई, सुका मेवा इत्यादी अर्पण करा. भगवान श्रीकृष्णासमोर उदबत्ती लावली जाते.

श्रीकृष्णाच्या बालस्वरूपाची आरती करून प्रसाद वाटप करावा. लक्षात ठेवा जन्माष्टमीचा उपवास मध्यरात्रीनंतरच मोडतो. तसेच या व्रतामध्ये धान्याचा वापर केला जात नाही.

फळांच्या रूपात गव्हाच्या पिठाची पोळी, मावा बर्फी आणि तांबूस पिठाची खीर बनवली जाते.असे मानले जाते की जन्माष्टमीला पृथ्वीवरील कंसाचे वाढते अत्याचार संपवण्यासाठी आणि धर्माची स्थापना करण्यासाठी भगवान विष्णू कृष्णाच्या रूपात अवतरले होते. त्याचा आठवा अवतार घेतला.

कृष्ण जन्माष्टमीच्या दिवशी पूर्ण भक्तिभावाने व्रत आणि उपासना केल्याने भगवान श्रीकृष्ण सर्वांच्या मनोकामना पूर्ण करतात. यासोबतच संतान होण्यासाठी कृष्ण जन्माष्टमीचे व्रत करणेही खूप शुभ मानले जाते.

आता दुपारी काळे तीळ असलेल्या पाण्याने स्नान करून देवकीजींचे सूतिकागृह निश्चित करावे. त्यानंतर श्रीकृष्णाची मूर्ती किंवा चित्र स्थापित करा. मूर्तीमध्ये, श्रीकृष्ण आणि देवी लक्ष्मी देवकीच्या चरणांना स्पर्श करत असताना ती मुलाला दूध पाजत आहे किंवा तत्सम मुद्रा करत आहे.

यानंतर विधि-विधानानुसार पूजा करावी. देवकी, वासुदेव, बलदेव, नंदा, यशोदा आणि लक्ष्मी यांची नावे अनुक्रमे पूजा करताना घ्यावीत. त्यानंतर खालील मंत्राने फुले अर्पण करा. हे प्रभू माते, मी तुला नमन करतो कारण तू वामन म्हणून जन्म घेतला आहेस. हे वासुदेव आणि कृष्णा, मी तुला नमस्कार करतो. मी तुला सत्पुरुषाचा प्रसाद अर्पण करतो, हा प्रसाद स्वीकारतो, मी तुला नमस्कार करतो.

अष्टमीचे दोन प्रकार आहेत – पहिली जन्माष्टमी आणि दुसरी जयंती. हे फक्त प्रथम अष्टक व्यापते. स्कंद पुराणानुसार जो मनुष्य जाणूनबुजून कृष्ण जन्माष्टमीचा उपवास करत नाही तो जंगलातील नाग आणि वाघासारखा असतो. ब्रह्मपुराणात असे म्हटले आहे की कलियुगात, भाद्रपद महिन्याच्या कृष्ण पक्षातील अष्टमीला, अठ्ठावीसाव्या (28 व्या) युगात, देवकीपुत्र श्रीकृष्णाचा जन्म झाला.

जर दिवसा किंवा रात्री रोहिणी नसेल तर विशेषत: चांदण्याच्या रात्री हे व्रत करावे. भविष्य पुराणात म्हटले आहे – जो श्रावण महिन्यातील शुक्ल पक्षातील कृष्ण जन्माष्टमीचा उपवास करत नाही तो निश्चितच राक्षस आहे. अष्टमी तिथीलाच उपवास करण्याचा नियम आहे.

तीच तिथी रोहिणी नक्षत्राशी संबंधित असेल तर तिला जयंती म्हणतात. ब्रह्मवैवर्त पुराणानुसार जन्माष्टमीला कृष्ण पक्षात रोहिणी नक्षत्र असेल तर त्याला जयंती म्हणतात. म्हणूनच उपवास मनापासून करावा.

अष्टमी आणि रोहिणीचा संयोग जरी प्रत्येक रात्री अपूर्ण असला, तरी प्रत्येक रात्रीच्या योग मुहूर्तावरही उपवास करावा, असे वसिष्ठ संहितेचे मत आहे. या व्रताच्या प्रभावाने त्याची सर्व कामे सिद्ध होतात. विष्णु धर्मानुसार जेव्हा मध्यरात्री रोहिणीमध्ये कृष्ण अष्टमी येते तेव्हा कृष्णाची पूजा केल्याने तीन जन्मांची पापे दूर होतात.

धार्मिक ग्रंथांमध्येही जन्माष्टमीच्या रात्री जागरण करण्याची पद्धत सांगितली आहे. कृष्ण अष्टमीच्या रात्री भगवंताचे नामस्मरण करावे किंवा नमो भगवते वासुदेवाय या मंत्राचा जप करावा किंवा श्रीकृष्णाच्या अवताराची कथा ऐकावी. रात्रभर जागृत राहून श्रीकृष्णाचे स्मरण केल्याने मनुष्याला त्यांचे सानिध्य आणि शाश्वत पुण्य प्राप्त होते.

जयंतीनंतर तूप कलश, कापूर इत्यादींनी आरती करावी आणि भोगामध्ये मागितलेले साहित्य देवाला प्रसाद म्हणून वाटून शेवटी त्याचा स्वीकार करावा. जन्माष्टमीला दिवसभर उपवास करण्याचा नियम असला तरी ज्यांना तसे करता येत नाही ते फळे खाऊ शकतात.

दररोज अशी माहिती पोस्ट मिळविण्यासाठी आमच्या रॉयल खरबर फेसबुक पेजला लाईक करा.