नमस्कार मित्रांनो,

मित्रांनो, श्री स्वामी समर्थ, १४ सप्टेंबर ही भाद्रपद महिन्यातील कृष्ण पक्षातील अमावस्या तिथी आहे. हिंदू धर्मग्रंथांमध्ये पिठोरी अमावस्या कुशोत्पतिनी अमावस्या म्हणून ओळखली जाते. या दिवशी सर्व शुभ आणि धार्मिक कार्यात वापरण्यासाठी कुश गोळा केला जातो, म्हणून तिला कुश ग्रहणी अमावस्या असेही म्हणतात.

भाद्रपदाच्या कृष्ण पक्षातील अमावस्याला कुषोत्पतिनी अमावस्या, भाद्रपद अमावस्या आणि पिठोरी अमावस्या म्हणतात. श्रावण अमावस्येला पिठोरी अमावस्या म्हणतात. परंपरेनुसार या दिवशी बैलांची पूजा केल्यानंतर आई आपल्या मुलांना बाण देते. पिठोरी व्रत पाळल्यानंतर आई जेवण बनवते.

आणि त्याच्या डोक्यावर, ‘पाहुणे कोण आहे?’ हे विचारते. मग मुलं आपलं नाव ‘मी आहे’ म्हणत मागून प्लेट घेतात. पिठोरी अमावस्येला वंशजांच्या वाढीसाठी ही पूजा केली जाते. म्हणूनच याला मदर्स डे म्हणतात.

लहान मुलांना दीर्घायुष्य मिळावे म्हणून हा उत्सव साजरा केला जातो आणि या दिवशी संध्याकाळी स्नान करून आठ कलश बसवले जातात. त्यावर पूर्ण अक्षरे ठेवून ब्राह्मी, माहेश्वरी आदी शक्तींची पूजा केली जाते.

तांदळाच्या प्रमाणात चौसष्ट योगिनींचे आवाहन करून पीठाच्या मूर्ती बनवल्या जातात. तसेच पिठापासून बनवलेल्या पदार्थांचाच प्रसाद दिला जातो.

नैवेद्यासाठी वालाच पक्षी, माठाची भाजी, तांदळाची खीर, पुरिया, सातोरी आणि बडे तयार केले जातात. अशाप्रकारे हे व्रत पूर्ण केल्याने व्यक्तीला अखंड सौभाग्य आणि दीर्घायुष्याचा पुत्र प्राप्त होतो.

या दिवशी पुजारी नद्या आणि खोऱ्यांमधून कुशा नावाचे गवत उपटतात आणि वर्षभर धार्मिक विधी करण्यासाठी घरी आणतात. कुशा गवताला उत्तराखंडमध्ये कंस म्हणतात. कुशाचे वैज्ञानिक नाव एराग्रोस्टिस सायनोसॉराइड्स आहे.

या दिवशी धार्मिक कार्य, श्राद्ध विधी इत्यादींमध्ये वापरलेला गवत गोळा केल्याने वर्षभर लाभ होतो. कुशा गवताशिवाय कोणतीही धार्मिक पूजा निष्फळ मानली जाते.

म्हणून कुशा गवताचा उपयोग हिंदूंच्या उपासनेत ठळकपणे केला जातो. या दिवशी कुश कापणे वर्षभर पवित्र राहते. कुशोत्पती अमावस्येच्या दिवशी कुश कापण्याचे काही नियम आहेत.

ज्याचे पालन केले पाहिजे. शास्त्रात दहा प्रकारच्या कुशांचे वर्णन केले आहे. तो अत्यंत पवित्र असल्यामुळे त्याला पवित्र म्हणतात. त्याची टोके टोकदार आहेत. कुशोपति अमावस्येच्या दिवशी कुशा काढताना हे लक्षात ठेवावे

तो कुश कोणत्याही साधनाने कापू नये, हाताने उपटता कामा नये आणि कुशाचा घास कापू नये. म्हणजे गवताचा पुढचा भाग तुटू नये. कुशा गोळा करण्यासाठी सूर्योदयाची वेळ सर्वोत्तम मानली जाते. ‘ओम हम फट’ या मंत्राचा जप करताना उत्तरेकडे तोंड करून कुश उपटून घ्यावा. तसेच उजव्या हाताने कुशा काढा.

असे मानले जाते की जेव्हा सीताजी पृथ्वीवर बुडाली तेव्हा श्री रामजी धावत आले आणि त्यांना थांबवण्याचा प्रयत्न केला, परंतु ते फक्त सीताजींचे केस पकडू शकले.

हे केस चिन्ह स्वतःच कुशामध्ये बदलले. हिंदू धर्मात अमावस्या तिथी ही पूर्वजांसाठी केलेल्या श्राद्ध विधी, तर्पण, पिंड दान इत्यादींसाठी विशेष मानली जाते. दान आणि कालसर्प दोष निवारणासाठीही ही तिथी महत्त्वाची मानली जाते.

कौटुंबिक सुख, शांती आणि समृद्धीसाठी भाद्रपद अमावस्येला अनेक उपाय केले जातात. भाद्रपद अमावस्या पिथोरा अमावस्या म्हणूनही ओळखली जाते, म्हणून या दिवशी दुर्गा देवीची पूजा केली जाते.

असे म्हणतात की या दिवशी माता पार्वतीने इंद्राणीला या व्रताचे महत्त्व सांगितले होते. विवाहित स्त्रिया प्रजननक्षमता आणि मुलांच्या दीर्घायुष्यासाठी दुर्गा देवीची पूजा करतात. हिंदू धर्मात अमावस्या तिथीला विशेष महत्त्व आहे.

अमावस्येच्या दिवशी पवित्र नदीत स्नान करून पितरांसाठी दान, तर्पण, पिंडदान आणि श्राद्ध केले जाते. आज भाद्रपद महिन्यातील अमावस्या आहे. तिला कुश धरणी किंवा पिठोरी अमावस्या म्हणतात.

या दिवशी स्त्रिया त्यांच्या पतीच्या दीर्घायुष्यासाठी आणि त्यांच्या वैवाहिक जीवनात सुख आणि शांती मिळावी यासाठी भगवान शिव आणि देवी पार्वतीची पूजा करतात आणि प्रार्थना करतात.

पिठोरी अमावस्येच्या दिवशी पितरांच्या शांतीसाठी नैवेद्य दाखवला जातो. एवढेच नाही तर या दिवशी दान वगैरेचेही विशेष महत्त्व आहे. असे म्हटले जाते की या दिवशी स्त्रिया आपल्या पतीच्या दीर्घायुष्यासाठी आणि प्रजननक्षमतेसाठी उपवास करतात.

दक्षिण दिशेला दिवा अवश्य लावा, 14 तारखेच्या रात्री आणि दुसऱ्या दिवशी विसर्जन करा. पिंपळाच्या झाडाची पूजा करावी. दूध-पाणी अर्पण करून परिक्रमा करावी.

याशिवाय गुरुवारी सायंकाळी मुख्य दरवाजाबाहेर व देवघरात दोन्ही बाजूंनी 7 अगरबत्ती जाळावी. तुम्ही माशांना पिठाच्या गोळ्या खायला घालता. पितरांसाठी घरामध्ये दही भात ठेवा. तसेच भगवान विष्णू आणि देवी लक्ष्मीची अधिक पूजा करा.

दररोज अशी माहिती पोस्ट मिळविण्यासाठी आमच्या रॉयल खरबर फेसबुक पेजला लाईक करा.