नमस्कार मित्रांनो,

मित्रांनो, भाद्रपदाच्या शुक्ल पक्षाच्या चतुर्दशीला श्री स्वामी समर्थ अनंत चतुर्दशी व्रत करतात. या दिवशी हरीची त्याच्या शाश्वत रूपात पूजा केली जाते. पुरुषांनी अनंतला उजव्या हातात तर महिलांनी डाव्या हातात धरले आहे.

अनंत राखीप्रमाणे, कुंकूमध्ये सुती किंवा रेशमी रंगाचे धागे असतात आणि त्याला चौदा गाठी असतात. या धाग्यांमधून अनंत निर्माण होते. ही एक वैयक्तिक पूजा आहे, तिचा कोणताही सामाजिक धार्मिक उत्सव नाही.

अनंत चतुर्दशी तिथी: गुरुवार 28 सप्टेंबर 2023, चतुर्दशी तिथी प्रारंभ: 27 सप्टेंबर 2023 रात्री 10:18 वाजता, चतुर्दशी तिथी समाप्त: 28 सप्टेंबर 2023 संध्याकाळी 06:49 वाजता, अनंत चतुर्दशी पूजा मुहूर्त: शनि. 06:12 पर्यंत. 06:49.

त्याचे वर्णन अग्नि पुराणात आढळते. उपवास करणाऱ्या व्यक्तीने पसरलेल्या तांदळाच्या पिठापासून रोट्या किंवा पुरिया बनवाव्या लागतात, त्यातील अर्धा भाग तो ब्राह्मणाला देतो आणि उर्वरित स्वतः वापरतो.

या दिवशी उपवास करणार्‍याने सकाळची स्नान वगैरे नित्यक्रम पूर्ण करून कलशाची स्थापना करावी. कुशाचा बनलेला अनंत कलशावर अष्टकोनी कमळाच्या आकाराच्या पात्रात ठेवला जातो.

याच्या पुढे कुमकुम, कुंकू किंवा हळद लावलेल्या कच्च्या धाग्याच्या चौदा गाठींचा ‘अनंत’ देखील ठेवला जातो. हे व्रत नदीकाठी पाळावे आणि हरी लोककथा ऐकावी. पण हे शक्य नसेल तर

घरामध्ये स्थापन केलेल्या मंदिरासमोर हरीला या प्रकारची प्रार्थना केली जाते – ‘हे वासुदेवा, या अनंत जगाच्या सागरात बुडलेल्यांचे रक्षण कर आणि त्यांना या रूपाच्या ध्यानात गुंतवून ठेव. अनंत, अनंत रूपाचा स्वामी, तुला नमस्कार असो.

या मंत्राने हरीची पूजा करून आणि वरच्या हातावर किंवा गळ्यात एक धागा (ज्यावर मंत्र पठण केला जातो) बांधून किंवा टांगल्यास, भक्त अनंत व्रत पूर्ण करतो. जर हरी अनंत असेल तर 14 गाठी हरीने निर्माण केलेल्या 14 जगांचे प्रतीक आहेत.

अनंत चतुर्दशीला कृष्णाने युधिष्ठिराला सांगितलेली कौडिण्य आणि त्याची पत्नी शीला यांची कथा देखील सांगितली जाते. कृष्ण म्हणतो की ‘अनंत’ हे त्यांच्या रूपांचे एक रूप आहे आणि त्या काळालाच अनंत म्हणतात.

अनंत व्रत चंदन, उदबत्ती, फुले, प्रसादाने पाळले जाते. या व्रताबद्दल असे म्हटले जाते की जर भक्ताने हे व्रत 14 वर्षे पाळले तर त्याला विष्णूलोकाची प्राप्ती होते.

भगवान विष्णूची कथा या दिवशी घडते. यामध्ये वाढीची तारीख घेतली जाते. पौर्णिमेच्या मदतीने त्याची शक्ती वाढते. चतुर्दशी दुपारपर्यंत पडल्यास उत्तम. या व्रताच्या नावानेच, हा दिवस कधीही न संपणाऱ्या विश्वाचा निर्माता ब्रह्मदेवाच्या भक्तीचा दिवस आहे. या व्रताची पूजा दुपारी केली जाते.

सकाळी आंघोळ वगैरेची दिनचर्या पूर्ण करून कलश बसवावा. कुशाचा बनलेला अनंत कलशावर अष्टकोनी कमळाच्या आकाराच्या पात्रात ठेवला जातो. कुमकुम, कुंकू किंवा हळदीने रंगलेल्या कच्च्या धाग्याच्या चौदा गाठींचा ‘अनंत’ देखील त्याच्या शेजारी ठेवला जातो. कुशामध्ये अनंताची पूजा केल्यानंतर, भगवान विष्णूचे आमंत्रण आणि ध्यान करावे आणि सुगंध, अक्षत, फुले, धूप, दीप, नैवेद्य इत्यादींनी त्यांची पूजा करावी.

नंतर अनंत देवाचे ध्यान करून उजव्या हाताला शुद्ध अनंत बांधावे. हा धागा भगवान विष्णूला प्रसन्न करणारा आणि अनंत फल देणारा मानला जातो. हे व्रत संपत्ती, संतती इत्यादींच्या कामनासाठी पाळले जाते.

या दिवशी नवीन धागे धारण करावेत आणि जुने धागे टाकून द्यावेत. हे व्रत ब्राह्मणाला दान देऊन मोडावे. अनंताच्या चौदा गाठी ही चौदा विश्वे मानली जातात. त्यांच्यामध्ये शाश्वत देव वास करतो.

भगवान सत्यनारायण प्रमाणेच अनंत देव हे देखील भगवान विष्णूचे नाव आहे. यामुळेच या दिवशी अनेकदा सत्यनारायण व्रत आणि कथा आयोजित केल्या जातात. ज्यामध्ये सत्यनारायणाच्या कथेसोबतच अनंत देव यांची कथाही ऐकायला मिळते.

दररोज अशी माहिती पोस्ट मिळविण्यासाठी आमच्या रॉयल खरबर फेसबुक पेजला लाईक करा.