नमस्कार मित्रांनो,

मित्रांनो, 2023 मध्ये श्री स्वामी समर्थ, माघ कृष्ण प्रतिपदा म्हणजेच गुरु प्रतिपदा 6 फेब्रुवारी रोजी साजरी होणार आहे. नरसिंह सरस्वती किंवा नरसिंह सरस्वती हा दत्तात्रेयांचा दुसरा अवतार आणि श्रीवल्लभांचा उत्तराधिकारी मानला जातो.

त्यांनी माघ कृष्ण प्रतिपदेला अवतार कार्याची सांगता केली. म्हणूनच या तिथीला गुरुप्रतिपदा म्हणतात. गुरुप्रतिदा हा एक विशेष सण आहे. गाणगापुरात हा उत्सव अतिशय भव्य आणि दिव्य पद्धतीने साजरा केला जातो.

अकोला जिल्ह्यातील लाड करंजे गावात अंबाभवानी आणि माधव यांच्या पोटी नरसिंह सरस्वती यांचा जन्म झाला. गुरुचरित्रात त्यांचे चरित्र वर्णन आहे. त्यांचे मूळ नाव शालाग्राम देव माधव काळे होते. पण ते नरहरी म्हणून ओळखले जायचे.

वयाच्या सातव्या वर्षापर्यंत ते बोलत नव्हते. उपनयन संस्कारादरम्यान त्यांनी माँ अंबाभवानीला वेदवाणीचे पठण केले आणि भिक्षा मागितली. त्यानंतर ते बोलू लागले.वयाच्या आठव्या वर्षी आई-वडिलांच्या आशीर्वादाने ते बद्री केदारला गेले.

वाटेत त्यांना कृष्णसरस्वती या वृद्ध तपस्वी भेटल्या. कृष्णसरस्वतीने संन्यासी परंपरेनुसार नरहरीला दीक्षा दिली. उत्तरेत शिक्षण पूर्ण करून ते प्रथम दक्षिणेत करंजे येथे आले. पालकांना भेटा.

त्यानंतर त्र्यंबकेश्वर, नाशिक, परळी वैजनाथ, औदुंबर, अमरापूर या गावांमध्ये त्यांचे वास्तव्य होते. अमरापूर हे कृष्णा-पंचगंगा संगमावर वसलेले गाव आहे. नरसिंह सरस्वती तेथे बारा वर्षे राहिले. या गावात त्यांच्या प्रदीर्घ वास्तव्यामुळेच या गावाला नरसोबाची वाडी हे नाव पडले.

त्यानंतर ते चोवीस वर्षे गंगापुरीत राहिले. त्यावेळी बेदरचा सम्राट अलाउद्दीन (दुसरा) याने त्यांची पूजा केली. या दिवशी नृसिंह सरस्वती स्वामी महाराजांनी श्रीक्षेत्र गाणगापूर येथे निर्गुण पादुका बसवून अवतार पूर्ण केला.

नरसिंह सरस्वती महाराज कृष्णातिरावर श्रीक्षेत्र औदुंबर येथे चार महिने राहिले. त्यांनी आपल्या ‘विमल पादुका’ची स्थापना केली होती आणि वेदीवर गेले होते. आश्विन कृष्ण द्वादशीला श्रीगुरुद्वादशीला आपल्या ‘मनोहर पादुका’ची स्थापना करून गाणगापूरला गेले.

या तीन पादुकांना विशेष नावे आहेत. विमल पादुका आणि मनोहर पादुका या दगडाच्या बनलेल्या आहेत, निर्गुण पादुका कशापासून बनल्या आहेत हे कोणालाच माहीत नाही. विमल पादुका व्यतिरिक्त इतर दोन पादुकांचीही नावे श्रीगुरु चरित्रात आढळतात.

नृसिंहसरस्वती महाराजांनी औदुंबर येथे चातुर्मास केला. औदुंबराच्या पादुका त्यांच्या एकांतवासाच्या संदर्भात विमल पादुका म्हणू शकतात. परंतु श्रीगुरु चरित्रात या नावाचा उल्लेख नाही.

विमल म्हणजे अतिशय शुद्ध, अशुद्धता नाही, अशुद्धता नाही. महाराष्ट्रातील दत्त संप्रदायाची उत्पत्ती नरसिंह सरस्वतीच्या अवतारातून झाली असे मानले जाते. नरसिंह सरस्वतीने शिव, विष्णू, देवी, गणेश आणि नरसिंह यांच्या उपासनेचा उपदेश केला.

त्यांच्यामुळेच महाराष्ट्रात दत्तोपासना लोकप्रिय झाली. त्यांच्या वास्तव्यामुळे औदुंबर, नरसोबाची वाडी, गाणगापूर ही गावे दत्ता समाजाची तीर्थक्षेत्रे बनली. ज्या काळात महाराष्ट्र गडद अंधारातून जात होता, त्या काळात नरसिंह सरस्वतींचे जीवनकार्य एक परोपकारी मार्गदर्शक प्रकाश बनले.

महाराष्ट्राच्या भूमीला भक्ती आणि मुक्तीचा मार्ग दाखविणारा हा महापुरुष ‘युगपुरुष’ म्हणून मराठी संस्कृतीच्या इतिहासात सदैव अजरामर राहील. स्वामी भी दत्त अवतार पुरुष । त्यांना शक्य तितकी सेवा खात्री करा. किमान 11 मालीचा जप करा.

दररोज अशी माहिती पोस्ट मिळविण्यासाठी आमच्या रॉयल खरबर फेसबुक पेजला लाईक करा.