नमस्कार मित्रांनो,
मित्रांनो, श्री स्वामी समर्थ, पितृ पक्षाचा शेवटचा दिवस हा सर्व पितृ अमावस्या म्हणून ओळखला जातो. या दिवशी सर्व श्राद्ध विधी केल्यानंतर पितरांना आदरपूर्वक निरोप दिला जातो. शास्त्रानुसार अमावस्येच्या दिवशी तर्पण, पिंड दान इत्यादी केल्याने सर्व पितर प्रसन्न होतात आणि सर्व दु:ख दूर होतात.
या दिवशी पंचबली म्हणजे कावळे, गाय, कुत्रे, मुंग्या आणि देवांना प्रत्येकी एक अन्न अर्पण केले जाते. असे केल्याने पितर संतुष्ट होतात आणि करणार्याच्या जीवनात आनंद राहतो. या दिवशी ब्राह्मण भोजन करून विविध उपाय केल्याने पितृदोषापासून आराम मिळतो आणि अनेक प्रकारच्या समस्या दूर होतात.
पितृ पक्षादरम्यान सर्व पितृ अमावस्येला विशेष महत्त्व आहे कारण या तिथीला सर्व पितरांना निरोप दिला जातो. भाद्रपद पौर्णिमा तिथी ते अश्विन महिन्यातील अमावस्या तिथी हा काळ पितरांना समर्पित आहे.
पितृ पक्षाच्या काळात जे या पृथ्वीवर हयात नाहीत त्यांच्यासाठी श्राद्ध, पिंडदान आणि तर्पण केले जातात. असे मानले जाते की पितृ पक्षादरम्यान पूर्वज आपल्या कुटुंबांना भेटण्यासाठी आणि त्यांना आशीर्वाद देण्यासाठी स्वर्गातून पृथ्वीवर येतात.
पितृ पक्षात काही कारणाने तर्पण किंवा श्राद्ध करता येत नसेल तर या दिवशी एका भांड्यात पाण्यात तीळ टाकून तर्पण करावे. असे केल्याने पितर प्रसन्न होतात आणि पितृदोषाचा धोकाही दूर होतो.
शास्त्रानुसार अमावस्येला दान देण्याचे खूप महत्त्व आहे. त्यामुळे या दिवशी मंदिरात तांदूळ, मीठ, मैदा, गूळ, उडीद डाळ आणि तूप दान करा. असे केल्याने जीवनात शांती मिळते आणि पितृदोषापासून मुक्ती मिळते.
श्राद्ध, तर्पण, पिंडदान इत्यादी नंतर अन्नदान करण्याची परंपरा आहे. श्राद्धाचे भोजन कोणाला दिले जाते ते कळवा, नाहीतर ब्राह्मण, गरीब, मुंगी, गाय, कुत्रा, कावळा आणि गवत अग्नीसाठी बाहेर काढले जाते.
अन्न जिथे शिजवले जाते त्या आगीवर त्याचा पहिला हक्क असतो. जेव्हाही रोटी बनवली जाते तेव्हा पहिली रोटी आगीसाठी, दुसरी गायीसाठी आणि तिसरी कुत्र्यासाठी असते. पहिली भाकरी मुळात खूपच लहान असते. अंगठ्याच्या पहिल्या नॅकलचा आकार.
ही भाकरी आगीत जळते. आगीत घर बांधताना इतरांनी जे बांधले तेही घर बनते. यज्ञांच्या पाच प्रकारांपैकी एक म्हणजे देव यज्ञ, ज्याला अग्निहोत्र कर्म असेही म्हणतात.
गौबली म्हणजे गायीला पाने खाऊ घालणे. घरातून पश्चिमेकडे तोंड करून गाईला महुआ किंवा पलाशची पाने खाऊ घाला आणि ‘गौभयो नमः’ म्हणत गाईची पूजा करा.
स्वानबली म्हणजे कुत्र्याला पाने खाऊ घालणे. काकबली म्हणजे गच्चीवर किंवा जमिनीवर बसून कावळ्यांना खायला घालणे. देवबली म्हणजेच पानांवर देव आणि पितरांना अन्न अर्पण केले जाते. मग तो उचलून घराबाहेर ठेवला जातो.
पाने मुंग्या, कीटक आणि कोळी इत्यादींना अन्न पुरवतात. जर त्यांच्याकडे बुरुज असतील तर अन्न धूळ आहे. यानंतर ब्राह्मणांना भोजन दिले जाते. या दिवशी सर्वांना दक्षिणा दिली जाते.
ब्राह्मणासाठी वनवास असावा आणि जर तो ब्राह्मण नसेल तर त्याला ब्राह्मणेतर आणि मांसाहारी आपल्या नातेसंबंधातील मांसाहारींनी खाऊ घालावा.
ब्राह्मण मेजवानी व्यतिरिक्त श्राद्ध भोजन भुकेल्या किंवा गरीब व्यक्तीलाही खायला द्यावे. सर्वप्रथम हे अन्न दारात येणाऱ्या किंवा मंदिरासमोर बसणाऱ्या गरिबांना द्यावे.
या दिवशी ब्राह्मण भोजनालाही खूप महत्त्व आहे. यामुळे वडिलांना आनंद होतो. त्यामुळे अमावस्येच्या दिवशी ब्राह्मणांना त्यांच्या योग्यतेनुसार दक्षिणा देऊन भोजन करून निरोप द्यावा.
पितरांना प्रसन्न करण्यासाठी आणि घरात सर्वत्र शांती राहण्यासाठी तूप आणि गुळापासून बनवलेल्या वस्तू गायीला खाऊ घाला. असे केल्याने अनेक प्रकारच्या दोषांपासून मुक्ती मिळते असे मानले जाते.
दररोज अशी माहिती पोस्ट मिळविण्यासाठी आमच्या रॉयल खरबर फेसबुक पेजला लाईक करा.